lokalna_news

OLD SORES MUST (NOT) BE RE-OPENED?

Introduction to “Ignoble” Critique

Who’s an ignoble critic? It’s somebody who feels relative of iniquitous figures from modern myths. Being relative, however, does not prevent him from involving in reliable, if radical, critique, since, as we remember from a Centuries-old aphorism, “it takes similar to know what similar is” (Sextus Empiricus).

Ignoble critic is one who opens old sores. Who does this in order to provoke a cry of despair or bliss. But not only that – he also does it to set voices of condemned phantasms and metaphors free. Such a critic believes that stitched and scarred mouth of the Damned have to be opened since it is their speech that makes us aware we are in fact mostly what we are ashamed of and what we force out.

Ignoble critic thus unleashes representations cursed and listens closely to their say. In this he occurs someone very decent – after all he liberates rather than colonises. This is his crucial merit: he wants not to colonise fantasy. He’s not driven by mission of carrying modernization forth in order to harness representations to politically correct work or engaging them to service for the sake of conventions in force at present. Ignoble critic allows disgraceful phantasms to create a new sovereign Mordor, in which the “charm” is hidden, supplanted beyond the borders of modernity (or overcome thereby, if only seemingly).

Tomasz Kozak in his exhibition OLD SORES MUST (NOT) BE RE-OPENED? presents three found footage projects. The first – Yoga Lesson (2007) – analyses similarities between the Aryan Myth and mythology created by late-modern movies. Another – Negroisation. Exhumation of a Certain Metaphor (2006) – reveals overlapped black self-portraits of “executioner” and “victim” – two writers who, just after the end of WW2 used the figure of a Negro in their writings in order to represent the fall of European culture (Ernst Jünger, a Captain of Wehrmacht, one of the prominent representatives of German Conservative Revolution being the “executioner” and Tadeusz Borowski, a prisoner of Dachau, a poet gravitating towards the left and the author of famous stories from concentration camps). The third project – Song of Sublime (2008) – penetrates the space of cinematographic phantasms in search of what is sacred, understood (in line with the etymology of the word sacer) as “sublime” and “holy”, while at the same time “polluted” and “damned”.

_______________________________________________________T.K.

OLD SORES MUST (NOT) BE RE-OPENED?

Wprowadzenie do krytyki „niegodziwej”

Kim jest „niegodziwy” krytyk? To ktoś, kto czuje się „spokrewniony” z „niecnymi” figurami nowoczesnych mitów. „Pokrewieństwo” nie przeszkadza mu jednak w rzetelnej i radykalnej krytyce, jak bowiem głosi pradawna mądrość: „podobne daje się poznać tylko podobnemu” (Sextus Empiricus).

Krytyk „niegodziwy” jest kimś, kto otwiera stare rany. Robi to po to, by wywołać krzyk rozpaczy albo rozkoszy. Ale nie tylko – robi to także, aby wyzwolić głosy potępionych fantazmatów i metafor. Krytyk ten wierzy, że zaszyte i zabliźnione usta Potępionych trzeba otworzyć, ponieważ to właśnie ich mowa uświadamia nam, że w ogromnym stopniu jesteśmy tym, czego się wstydzimy i wypieramy.

Krytyk „niegodziwy” wyzwala zatem wyklęte wyobrażenia i z uwagą słucha ich mowy. Okazuje się wówczas kimś nader „przyzwoitym” – jest wszakże wyzwolicielem, a nie „kolonizatorem”. To jego największa „cnota”: on nie chce „kolonizować” fantazji. Nie przyświeca mu „cywilizacyjna” misja, której celem byłoby zaprzęgnięcie wyobrażeń do poprawnej politycznie pracy albo wcielenie ich do służby na rzecz aktualnie obowiązującej konwencji. Krytyk „niegodziwy” pozwala „haniebnym” fantazmatom utworzyć suwerenny Mordor, w którym kryje się „czar” wyparty poza granice „nowoczesności” (lub pozornie przez nią przezwyciężony).

Tomasz Kozak na wystawie OLD SORES MUST (NOT) BE RE-OPENED? zaprezentuje trzy projekty found footage. Pierwszy – Yoga Lesson (2007) – analizuje podobieństwa między Mitem Aryjskim a mitologią kreowaną przez późno-nowoczesne kino komercyjne. Drugi – Negroisation. Exhumation of a Certain Metaphor (2006) – ukazuje nakładające się na siebie „czarne” autoportrety „kata” i „ofiary” - dwóch pisarzy, którzy tuż po zakończeniu II wojny światowej posługiwali się w swoich pismach figurą „Murzyna”, by zobrazować katastrofę europejskiej kultury („katem” jest Ernst Jünger, kapitan Wehrmachtu i jeden z czołowych przedstawicieli niemieckiej Rewolucji Konserwatywnej, „ofiarą” zaś – Tadeusz Borowski, więzień Dachau, lewicujący poeta, autor słynnych opowiadań obozowych). Trzeci z projektów – Song of Sublime (2008) – penetruje otchłań kinematograficznych fantazmatów w poszukiwaniu tego, co „sakralne”, czyli (zgodnie z etymologią słowa sacer) „wzniosłe” i „święte”, a jednocześnie „skażone” i „przeklęte”.

T.K.