👩‍🎨 21 listopada zaprosimy Was do odkrycia tego, jak kobiety zmieniały świat sztuki. Na pierwszym piętrze Muzeum otworzy się wystawa „Kwestia kobieca 1550–2025”, która gromadzi prace niemal 150 artystek, podzielone na dziewięć działów tematycznych.

📆 Wystawa potrwa od 21 listopada do 3 maja.

Przygotowana przez kuratorkę i historyczkę sztuki Alison M. Gingeras wystawa polemizuje z mitem nieobecności artystek w sztuce. Składająca się z dziewięciu części opowieść wizualna stanowi świadectwo trwałej i dynamicznej działalności twórczej kobiet przez ostatnie 500 lat. Wyłaniający się zbiór blisko 200 prac – zarówno dzieła najnowsze, jak i obrazy artystek renesansowych, barokowych i dziewiętnastowiecznych – to propozycja wielowiekowej wizualnej historii kobiecego „uwłasnowolnienia”.

👩‍🎨 Ekspozycja podważa przyjęty pogląd, że kobiety-artystki przed XX wiekiem były rzadkimi wyjątkami. Pokazuje, że choć często niedoceniane i działające wbrew różnym zakazom społecznym, kobiety nieustannie realizowały swoją twórczą misję: zdeterminowane wykorzystywały artystyczne działania, by potwierdzić i utrwalić swoją obecność oraz ważkość swoich indywidualnych przeżyć. Celem wystawy, obok prezentacji zróżnicowanej twórczości kobiet, jest pokazanie siły tkwiącej w nowym podejściu do historii sztuki – takim, które domaga się sprawiedliwości, oddania głosu „niewidzialnym” i prowadzi do rewizji tak zwanego kanonu.

Zanim nastał nowoczesny feminizm, była tak zwana kwestia kobieca. „La querelle des femmes” – tym sformułowaniem posługiwały się pisarki takie jak Christine de Pizan (1364–ok. 1430), autorka Księgi o mieście pań (Le Livre de la cité des dames, 1405). De Pizan wyobraziła sobie alegoryczne miasto, które przechowuje i upamiętnia historie ważnych kobiet. Jako jedna z pierwszych spisała argumenty dające odpór przekonaniom, na których zasadzała się systemowa niechęć do kobiet, która stanowiła normę w ówczesnych społeczeństwach europejskich. Podjęcie „kwestii kobiecej” stanowiło więc radykalny gest – pojawienie się nierozpoznanej kategorii wcześniej społeczno-politycznej, a mianowicie kategorii „kobiety”. De Pizan i inne wczesnonowożytne filozofki kobiece wydobyły na światło dzienne związek między płcią a władzą, kładąc podwaliny pod powstanie ruchów, które później nazwano feministycznymi. „Kwestia kobieca” zaczęła oznaczać intelektualną i polityczną kontestację poddaństwa kobiet i stała się okrzykiem bojowym ruchów rewolucjonistek i sufrażystek. Wystawa zapożycza to sformułowanie, określając nim prawie pięćset lat twórczości kobiet.

Wystawa ukazuje alegoryczne przedstawienia władzy, oporu i przemocy seksualnej; przygląda się kwestii kształcenia artystycznego i dostępu do edukacji; reprezentacjom ciała i erotycznych pragnień kobiet; ikonografii macierzyństwa i wyboru reprodukcyjnego; sprawczości kobiet w okresie wojny; oraz temu, w jaki sposób w momentach wywrotowych zmienia się rola kobiet w społeczeństwie. Kwestia kobieca 1550–2025 gromadzi prace niemal 150 artystek, podzielone na dziewięć działów tematycznych:
🦹‍♀️ NIEZŁOMNE KOBIETY
Ta galeria jest poświęcona wyłonieniu się w XVII-wiecznej Europie gatunku femmes fortes – heroicznych wizerunków cnotliwych niewiast takich jak Judyta, Kleopatra czy Lukrecja – reprezentowanego przez dzieła Artemisii Gentileschi, Angeliki Kaufman czy Elisabetty Sirani. Artystki nowoczesne i współczesne (m.in. Lubaina Himid, Chiara Fumai, Betty Tompkins, Miriam Cahn, Cindy Sherman i Yoko Ono) powracają do tych historycznych postaci i przedstawiają je w ujęciu feministycznym.
🎨 MOC PALETY
To galeria poświęcona „autoportretowi z paletą” – gatunkowi, który był dla artystek pionierskim sposobem na zamanifestowanie własnej twórczej tożsamości. Od Sofonisby Anguissoli przez Élisabeth Vigée Lebrun, Lavinię Fontanę po Lisę Brice czy Somayę Critchlow, prace tu prezentowane potwierdzają status artystek jako twórczyń na przestrzeni pięciu stuleci.
👩‍🏫 EDUKACJA I KANON
Część ukazuje bariery strukturalne, na które natrafiały lub natrafiają kobiety – brak wstępu na akademie czy zajęcia rysunku z natury oraz do kręgów artystycznych. Można się tu również przyjrzeć sposobom, w jaki artystki współczesne korzystały z własnej sprawczości, by zapisać się w kanonie historii sztuki. Prace Marie Bashkirtseff, Claudette Johnson, Faith Ringgold, Guerrilla Girls i Art Project Revolution stawiają pytania o dostęp do edukacji oraz o rolę polityki w tworzeniu kanonu.
👸 JEJ WŁASNA MUZA
Wraz ze stopniowym otwieraniem się akademii na studentki w XIX wieku kobiety zaczęły poszukiwać sposobów na ekspresję siebie poza gatunkiem „portretu z paletą”. Za muzę mając własną złożoną tożsamość, autorki zgromadzonej w tej części imponującej galerii autoportretów, m.in. Marie-Nicole Vestier, Fahrelnissa Zeid, Lotte Laserstein, Sonia Boyce, Françoise Gilot, Yvonne Wells, Anita Rée czy Celia Paul, poruszają tematy tożsamości i tożsamości kulturowej, macierzyństwa, czy ewoluującego wizerunku „nowej kobiety”.
🧚 NADREALNA JAŹŃ, MISTYCZNE JA
W tej sekcji wystawy przyglądamy się krajobrazom snów i mitologicznym autoprezentacjom poprzez różnorodny zbiór prac artystek, takich jak Leonor Fini, Anna Güntner, Francesca Woodman, vanessa german, Małgorzata Mycek, Iiu Susiraja czy Genowefa Magiera. Portrety tu zgromadzone, zarówno surrealistyczne, jak i symboliczne czy spirytualistyczne, odsłaniają wewnętrzne pejzaże kobiecej sprawczej podmiotowości i kreatywności.
💅 ARTYSTA NIEZNANY BYŁ KOBIETĄ
Wypowiadane z gwałtownością okrzyku bojowego hasło „anonim był kobietą” autorstwa Virginii Woolf, która wskazywała w ten sposób, że znaczna liczba nieznanych autorów z przeszłości to zapewne kobiety celowo usunięte z kanonu. W historii sztuki fraza ta zainspirowała dziesiątki lat badań naukowych skupionych na przywracaniu pamięci o artystkach, których wkład został zapomniany lub zmarginalizowany. Obecna wystawa prezentuje dwa symboliczne studia przypadków dotyczące anonimowych artystów.
🗝️ NIE MA TAKIEJ BRAMY, TAKIEGO ZAMKA, ANI TAKIEGO RYGLA
Sekcja nawiązująca tytułem do wezwania Virginii Woolf, upominającej się o wolność intelektualną, jest hołdem złożonym kobiecym imaginariom erotycznym. Zaprezentowane w niej prace Ithell Colquhoun, Tamary Łempickiej, Ambery Wellman, Lisy Yuskavage, Lotte Laserstein, Barbary Falander i Jordan Casteel podejmują problematykę odwracania płci, erotyzmu i wyzwalania się spod władzy męskiego spojrzenia.
🧑‍🧒‍🧒 ZRODZONE Z KOBIETY
W tym dziale, zainspirowanym feministycznym traktatem Adrienne Rich, macierzyństwo potraktowane zostało nie jako instytucja, lecz jako doświadczenie. Poprzez prace m.in. Elisabetty Sirani, Angélique du Coudray, Pauli Modersohn-Becker, Marlene Dumas, Fridy Orupabo, Moniki Sjöö, Catherine Opie, Clarity Haynes, Everlyn Nikodemus, Louise Bourgeois, Tracey Emin i Fridy Kahlo wystawa ukazuje tematy ciąży, utraty, narodzin i władzy rodzicielskiej.
🦾 KOBIETY NA WOJNIE
Ten przejmujący, ostatni, rozdział wystawy, poświęcony roli kobiet w konflikcie zbrojnym, skupia się na doświadczeniach wschodnioeuropejskich i prezentuje zarówno historyczne prace z czasów drugiej wojny światowej i Szoa, jaki i współczesne dzieła z Ukrainy. Artystki takie jak Ceija Stojka, Teresa Żarnower, Lesia Khomenko rzucają wyzwanie wojennym skryptom genderowym, ukazując kobiety jako wojowniczki, świadkinie i ocalałe.

Wystawa prezentuje przede wszystkim figuratywne prace malarskie i rzeźbiarskie, tak, by najlepiej zachować czytelność ciągłości kobiecego autorstwa. Jej kuratorka, Alison M. Gingeras przyjmuje założenie, że obraz to władza. Skupiamy się więc na narracjach wizualnych, unaoczniających różne formy sprawczości i deklaracji tożsamości. W tej ikonograficznej podróży spotkają się dzieła podejmujące wspólne tematy z różnych epok i dyscyplin, w tym jedne z najwcześniejszych przykładów pracy artystycznej kobiet.

Kwestia kobieca 1550–2025 to więcej niż przegląd historyczny czy bogata mozaika twórczej aktywności kobiet – to wezwanie do opracowania nowych ram historii, widzianej z perspektywy feministycznego kontinuum i oporu. Jak pisze historyczka Mary Garrard, „feminizm istniał, zanim wiedziałyśmy, jak go nazwać”. Dzięki wystawie jego rodowód staje się wyraźnie widoczny.

‼️ TREŚCI WRAŻLIWE LUB NIEODPOWIEDNIE DLA OSÓB NIEPEŁNOLETNICH ‼️
Niektóre prace na wystawie poruszają trudne tematy lub mogą być nieodpowiednie dla osób niepełnoletnich.
Prosimy o zapoznanie się z ulotką o treściach wrażliwych.

🖤 Dziękujemy za wsparcie naszym partnerom:
Muzeum jest instytucją prowadzoną przez Miasto Stołeczne Warszawa i Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Partnerzy Strategiczni: Audi Polska i Invest Komfort
Mecenas Muzeum i Kolekcji: EY
Partner Muzeum: Towarzystwo Przyjaciół Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie
Partner Kina: E.ON Polska
Partner Edukacji: Fundacja EFC
Partner Prawny: Kancelaria DZP
Partner wystawy: PKP
Partnerzy medialni: Polskie Radio, PAP, Onet, Vogue, Zwierciadło, Gazeta Wyborcza, Wysokie obcasy, Tygodnik Powszechny, Pismo
Wystawa „Kwestia Kobieca 1550 – 2025” jest wspierana przez British Council jako część UK/Poland Season 2025

🇬🇧 On November 21, we will invite you to discover how women have transformed the world of art. On the Museum’s first floor, the exhibition “The Woman Question 1550–2025” will open, bringing together works by nearly 150 artists, divided into nine thematic sections.
Curated by art historian Alison M. Gingeras, the exhibition challenges the myth of women’s absence from art history. Composed of nine chapters, this visual narrative testifies to the enduring and dynamic creative activity of women over the past 500 years. The resulting collection of nearly 200 works—ranging from contemporary pieces to paintings by Renaissance, Baroque, and nineteenth-century artists—offers a centuries-spanning visual history of women’s empowerment.

The exhibition explores allegorical representations of power, resistance, and sexual violence; examines artistic education and women’s access to learning; representations of the body and female erotic desire; the iconography of motherhood and reproductive choice; women’s agency in times of war; and the ways in which women’s social roles shift in moments of upheaval.
📸 Betty Tompkins, Women Words Painting (Artemisia Gentileschi #2), 2024. Courtesy of the artist and P·P·O·W, New York © Betty Tompkins. Photo: Ian Edquist